Günəş kremi seçimi: SPF, UVA/PA və mineral və ya kimyəvi filtr

Gündəlik istifadə üçün ən azı SPF 30, üzü uzun müddət günəş altında saxlayacaqsınızsa SPF 50 və geniş spektrli (broad spectrum) işarəsi olan bir günəş kremi seçmək əksər dəri tipləri üçün adekvat qorunma təmin edir. Əməliyyatdan sonrakı həssas və ya piqmentasiyaya meylli dəri üçün isə adətən daha yüksək SPF və mineral filtr tövsiyə olunur. Doğru seçim sizin dəri tipinizdən, günəşə məruz qalma müddətindən və istifadə etdiyiniz digər dəri baxım məhsullarından asılıdır. Buludlu havada da UV şüalarının böyük hissəsi buludlardan keçdiyi üçün bu vərdişi hər gün, hətta günəş görünməsə belə, davam etdirmək vacibdir.

SPF rəqəmi nəyi göstərir?

SPF (Sun Protection Factor) yalnız UVB şüalarına qarşı qorunmanı ölçür — bu şüalar dərinin qızarmasına və günəş yanığına səbəb olan əsas amildir. SPF 30 UVB şüalarının təxminən 97 faizini, SPF 50 isə təxminən 98 faizini bloklayır; fərq az görünsə də, uzun müddət günəşdə qalanlar üçün əhəmiyyətlidir. Heç bir günəş kremi UV şüalarının 100 faizini blok edə bilmir, ona görə kölgə və geniş kənarlı papaq kimi əlavə tədbirlər də vacibdir. Bu faizlər laboratoriya şəraitində, məhsulun bəyan edilən miqdarda tətbiq edildiyi vəziyyətdə ölçülür; real həyatda çoxumuz bundan az miqdar tətbiq etdiyimiz üçün faktiki qoruma daha aşağı ola bilər.

UVA və PA reytinqi nə üçün vacibdir?

SPF yalnız UVB-ni ölçdüyü üçün UVA qorunması ayrıca qeyd olunur. UVA şüaları dəriyə daha dərin nüfuz edir, kollagenin zədələnməsinə, erkən qırışlara və piqmentasiyanın güclənməsinə səbəb olur. Avropa məhsullarında dairə içində "UVA" işarəsi, Asiya mənşəli məhsullarda isə PA+ ilə PA++++ arasında reytinq istifadə olunur — PA+++ və ya PA++++ olan məhsullar daha güclü UVA qorunması təmin edir. "Broad spectrum" yazısı olan kremlər həm UVB, həm UVA-ya qarşı qoruma iddia edir. UVA şüaları pəncərə şüşəsindən də keçdiyi üçün ofisdə və ya avtomobildə uzun vaxt keçirənlər üçün gündəlik qoruma xüsusilə vacibdir; uzunmüddətli UVA təsiri dərinin vaxtından əvvəl qocalmasına da səbəb ola bilər, bu barədə 30 yaşdan sonra dəri qulluğu məqaləsində əlavə məlumat var.

Mineral və kimyəvi günəş kremi arasında fərq nədir?

Hər iki növ effektiv ola bilər, seçim adətən dəri tipinizə və şəxsi üstünlüyünüzə əsaslanır:

Kimyəvi filtrlər (oksibenzon, avobenzon kimi maddələr) şüaları udaraq istiliyə çevirir, daha yüngül tekstura verir, amma bəzi həssas dərilərdə qıcıqlanmaya səbəb ola bilər. Rozasea və ya melazma olan xəstələr üçün mineral filtrlər adətən ilk seçim sayılır. Son illərdə çıxan mikronizə edilmiş mineral formulalar ənənəvi mineral kremlərdən daha az ağ iz qoyur, bu da gündəlik istifadəni rahatlaşdırır. Hər iki filtr növünü birlikdə ehtiva edən hibrid formulalar da mövcuddur və bəzi istifadəçilər üçün balanslı seçim ola bilər.

Estetik əməliyyatdan sonra günəş kremi seçimi necə dəyişir?

Əməliyyatdan sonrakı təzə çapıq toxuması günəşə qarşı normaldan daha həssasdır və düzgün qorunmadan tünd rəngə düşə (hiperpiqmentasiya) bilər. Rinoplastika kimi üz əməliyyatlarından sonra həkimlər adətən çapıq tam solana qədər, bəzən 6-12 ay ərzində, mineral günəş kreminin gündəlik istifadəsini tövsiyə edir. Yara izi qulluğu məqaləsində bu proses ətraflı izah olunub. Piqmentasiya problemi olan xəstələr üçün isə melazma və hiperpiqmentasiya məqaləsi əlavə faydalı ola bilər. Qarın gərmə və ya döş əməliyyatları kimi geyimin altında qalan çapıqlarda da eyni qayda tətbiq olunur: ilk 4-6 həftə çapığı birbaşa günəş işığından tamamilə qorumaq, sahil və ya hovuz kimi açıq mühitlərdə isə geniş örtük istifadə etmək tövsiyə olunur.

Günəş kreminin düzgün istifadəsi üçün nələrə diqqət etmək lazımdır?

• Üzə təxminən bir çay qaşığı miqdarında tətbiq edin, az miqdar qoruma səviyyəsini azaldır
• Hər 2 saatdan bir, suya girdikdən və ya tərlədikdən sonra təkrar tətbiq edin
• Makyajdan əvvəl son addım kimi tətbiq edin, kremin qurumasını gözləyin
• Buludlu havada da UV şüaları keçir, ona görə gündəlik istifadəni davam etdirin
• Son istifadə tarixi keçmiş məhsulları istifadə etməyin, effektivlik azalır
• Dodaqlar üçün ayrıca SPF-li balzam istifadə edin, adi kremlər adətən dodaq dərisi üçün kifayət etmir

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Aşağıdakı hallarda dermatoloqla məsləhətləşmək tövsiyə olunur:

• Günəş kremi istifadəsindən sonra qızartı, göynəmə və ya səpki əmələ gəlirsə
• Əməliyyatdan sonrakı çapıq nahiyəsi qoruma ilə belə tündləşməyə davam edirsə
• Yeni yaranmış və ya forması dəyişən xal fərq edilirsə
• Uzun müddət qorunmaya baxmayaraq günəş yanığı təkrarlanırsa
• Dəridə davamlı qaşınma, təbəqələnmə və ya sağalmayan yara müşahidə olunursa

Tez-tez verilən suallar

Gündəlik SPF 30 kifayətdirmi?

Əksər gündəlik fəaliyyət üçün SPF 30 kifayət edir, bir şərtlə ki, kifayət qədər miqdarda tətbiq edilsin və hər 2 saatdan bir təkrarlansın. Açıq havada uzun müddət qalacaqsınızsa SPF 50 daha etibarlı seçimdir.

Mineral filtr hər dəri tipi üçün uyğundurmu?

Mineral filtrlər ümumiyyətlə həssas dəri, rozasea və melazma olan xəstələr üçün daha yaxşı tolerans göstərir, lakin bəzən daha qalın tekstura və ağ iz qoya bilər. Yağlı dəri üçün yüngül formulalı mineral məhsullar mövcuddur. Yeni məhsula keçərkən kiçik bir sahədə sınaq etmək qıcıqlanma riskini azaldır.

Əməliyyatdan neçə müddət sonra günəş kremi istifadə etməyə başlamaq olar?

Bu, əməliyyat növündən və yaranın sağalma sürətindən asılıdır; adətən tikişlər götürüldükdən və dəri bütövləşdikdən sonra başlanır. Dəqiq vaxtı əməliyyatı aparan həkim müəyyən edir. Bu müddətə qədər çapığı örtük vasitəsilə günəşdən qorumaq daha təhlükəsiz yanaşmadır.

Makyaj tərkibindəki SPF kifayət edirmi?

Adətən yox — makyaj məhsullarında SPF miqdarı bəyan edilən səviyyəyə çatmaq üçün lazım olan qatılıqda tətbiq edilmir. Ayrıca günəş kremi istifadə etmək daha etibarlı qorunma verir. Əvvəlcə günəş kremi, üzərindən isə makyaj tətbiq etmək düzgün ardıcıllıqdır. Dr Plasty vasitəsilə dermatoloji konsultasiyaya yazıla bilərsiniz.

Bu məqalə məlumat xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir.